Real Decreto 1011/2009, ekainaren 19koa, Hornitzaile Aldaketaren Bulegoa (OCSUM) arautzen duena xedatutakoaren arabera, SIPS-aren informazioa urte horretatik aurrera OCSUM-ek ematen zuen, informazio hori banatzaileek bildu ondoren.

Ondoren, 2014ko uztailaren 1ean, CNMCk OCSUMen funtzioak bere gain hartu zituen, Abenduaren 26ko 24/2013 Legearen, Sektore Elektrikoaren, 3. Trantsizio Xedapenaren arabera. Funtzio horien artean zegoen energia elektrikoaren eta gas naturalaren merkaturatzaileei hornidura-puntuen datu-baseak ematea, eskatzen zituztenean. SIPS-aren informazioa eskatzen duten merkaturatzaileen eskura jartzeko, aurretik, CNMCk 2014ko uztailaren 14an BOEn argitaratu zuen karakter pertsonaleko datu-fitxategi automatizatu bat sortzeko ebazpena, Espainiako Datuen Babeserako Agentzian inskribatzeko, CNMCk aipatutako 3. Trantsizio Xedapenaren arabera eskuratutako eskumen berrien arabera.

2014ko irailean, lehen oinarrizko formatua argitaratu zen. Ondoren, 2016ko uztailean, bigarren estandar formatua prestatu zen. Aldi berean, data horretan, CNMCren prozedura berrira egokitu zen informazioa emateko/jasotzeko sistema, bere webgunean API aplikazio bat erabiliz. Guzti hori, elektrizitatearen eta gasaren SIPS-era sarbidea errazteko, erregistratutako merkaturatzaile guztiei, independenteei eta bertikalki integratutako enpresei.

CNMC, SIPS-aren arduradun gisa, merkaturatzaileei emateko gaitasuna duen organo bakarra da, banatzaileak izan ezik.

Azken finean, bere eskumenen esparruan, CNMCk merkaturatzaileek eskatzen dituzten hornidura-puntuen datuak jartzen ditu eskuragarri, Espainian jarduten duten elektrizitate- eta gas-banatzaileek hilero erakundeari jakinarazten dizkiotenak.

SIPSaren egitura eta sarbidea honako hauetan arautzen dira:

Abenduaren 27ko 1435/2002 Errege Dekretuaren 7. artikulua, sektore elektrikorako.
Abenduaren 27ko 1434/2002 Errege Dekretuaren 43. artikulua, gas naturalaren sektorerako.
Ekainaren 19ko 1011/2009 Errege Dekretuaren 3.s) artikulua, Hornitzaile Aldaketa Bulegoa arautzen duena.
1011/2009 Errege Dekretuaren 3.s) artikuluan eta 1435/2002 Errege Dekretuaren 7.3) artikuluan xedatutakoaren arabera, CNMCk ezin ditu SIPS datu-baseak energia merkaturatzen ez duten entitateei edo jarduera hasteko komunikazioa eta erantzukizun-aitorpena aurkeztu ez dituzten merkaturatzaileei eman, CNMCk argitaratutako zerrendan agertzen ez diren eta energia merkaturatzeko jarduera gauzatzeko eskatzen diren baldintzak uneoro betetzen ez dituztenei.

INOLAZ ERE, ARAUTEGIAN AIPATUTAKOAK EZ DIREN GAIAK, EDO CNMCK ESPRESUKI EMANDAKO SARBIDE BAIMENIK EZ DUTEN MERKATURATZAILEAK, EZIN DIRA SIPS DATU-BASEAREN EDO BERE EDUKIAREN JABE IZAN, EZTA HIRUGARRENEI ESKAINI ERE.

Gas naturalaren arloan, SIPSera sartzean hornidura-puntuaren titularraren identifikazioa eta bere helbidea jasotzen dira. Era berean, pertsona fisikoei buruzkoak direnean, hornidura-puntu bakoitzerako indibidualizatutako energia-kontsumoaren datuak (gasa edo elektrizitatea), SIPSen jasotzen direnak hornidura-puntu bakoitza identifikatzen duen kode unibertsalarekin ("CUPS") batera, datu pertsonaltzat hartzen dira, identifikatu daitekeen pertsonari buruzkoak baitira. Horregatik, SIPSen jasotzen diren datu horiek abenduaren 5eko 3/2018 Lege Organikoaren, Datu Pertsonalen Babesari eta eskubide digitalen bermeei buruzkoaren (LOPDGDD) aplikazio-eremuan inskribatzen dira.

Energia elektrikoaren arloan indarrean dagoen legeria espezifikoak arautzen ditu merkaturatzaileek bete behar dituzten hainbat betebehar:

24/2013 Legearen 46.1.k) artikuluak, abenduaren 26koa, Sektore Elektrikoari buruzkoa, ezartzen duenez, hornidura-puntuari dagokionez, merkaturatzaileen enpresen betebeharra da «Bere jardueran ezagutzen duen informazioaren konfidentzialtasuna gordetzea, informazio hori zabaltzeak merkataritza-arazoak sor ditzakeenean, Administrazio Publikoei informazioa emateko betebeharrari kalterik egin gabe».

1435/2002 Errege Dekretuaren 7.3) artikuluak,  abenduaren 27koa, tentsio baxuko sareetara energia eskuratzeko eta sarbidea izateko kontratuen oinarrizko baldintzak arautzen dituena, ezartzen du «Merkaturatzaileek, eta banatzaileen enpresen hornidura-puntuen datu-baseetan agertzen den informazioa erabiltzen duten gainerako subjektuek, xedapen honetan eta abenduaren 26ko 24/2013 Legearen 46.1.k) artikuluan aurreikusitakoaren arabera, jokabide-kode bat sinatu beharko dute eta bertan jasotako informazioaren konfidentzialtasuna bermatu beharko dute».

1434/2002 Errege Dekretuaren 43. artikuluak, abenduaren 27koa, gas naturalaren garraio, banaketa, merkaturatze, hornidura eta instalazioen baimen-prozedurak arautzen dituena, SIPSaren baldintzak ezartzen ditu, adieraziz, «Banatzaileen enpresen hornidura-puntuen datu-baseetan agertzen den informazioa erabiltzen duten merkaturatzaileek, xedapen honetan aurreikusitakoaren arabera, bertan jasotako informazioaren konfidentzialtasuna bermatu beharko dute. Informazio horrek eragiten dienek eskubidea izango dute erregistro honetan jasotako beren datuetara doan sartzeko, eta, gainera, idatziz debekatu ahal izango diete banatzaileei berariaz adierazten dituzten datuak zabaltzea».

Kontsultatu edo deskargatu ahal izateko, merkaturatzaileek aurrez alta eskatu behar dute elektrizitate eta gas hornidura-puntuen datu-baseen kudeaketa sisteman horretarako ezarritako izapidearen bidez, eta CNMCk onartu behar du haien eskaera, eta sarbidea emango du.

Alta-eskaera merkaturatzailearen legezko ordezkari batek egin behar du, eta honek berariaz bermatzen du jasotako datuei dagokienez datu pertsonalen babesari buruzko araudia beteko duela, eta, une oro, datuen informazioaren konfidentzialtasuna mantenduko duela, horretarako beharrezko eta egokiak diren neurriak hartuz tratamendu-prozesuetan, zeinak bere erantzukizun esklusiboa diren. Bereziki, eskaeraren bidez, legezko ordezkariak konpromisoa hartzen du informazioa erabiltzen duen langileari haren konfidentzialtasun-izaera eta datu pertsonalen babesari buruzko araudiaren menpekotasuna jakinarazteko, baita baldintza horiek errespetatzeko beharrezko bitartekoak berehala jartzeko ere.

Banatzaileek CNMCri hilero bidali behar dizkiote, hilak 1etik 8ra bitartean, beren sareei eta beren eremuko garraio-sareei konektatutako hornidura-puntu guztiei buruzko datuak, CNMCk horretarako ezarritako prozeduraren bidez.

Hornidura-puntuei buruzko datuak CNMCri jakinarazteko betebehar hau honako hauetan jasota dago:

1. 1435/2002 Errege Dekretuaren 7.2 artikulua, abenduaren 27koa, energia eskuratzeko kontratuen eta tentsio baxuko sareetara sartzeko oinarrizko baldintzak arautzen dituena, honako hau ezartzen du: «banatzaileek Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalari […], beren sareei eta beren eremuko garraio-sareei konektatutako hornidura-puntu guztiei buruzko datuak bidali beharko dizkiote, berehalako eta eraginkorra den erabilera eta tratamendua ahalbidetzen duen euskarri informatiko fisiko baten bidez».
    
2. 1434/2001 Errege Dekretuaren 43.4 artikulua, abenduaren 27koa, gas naturalaren garraio, banaketa, merkaturatze, hornidura eta instalazioen baimen-prozedurak arautzen dituena, honako hau ezartzen du: «banatzaileek Hornidura Aldaketaren Bulegoari [gaur egun CNMC], beren sareei eta beren eremuko garraio-sareei konektatutako hornidura-puntu guztiei buruzko datuak bidali beharko dizkiote, berehalako eta eraginkorra den erabilera eta tratamendua ahalbidetzen duen euskarri informatiko fisiko baten bidez».
    

2014ko irailaren 18an, CNMCko Energia Zuzendariak banatzaileei eskatu zien  beren banaketa-sareei konektatutako Hornidura Puntu Informazio Sistemaren informazioa hilero bidaltzea, eguneratuta, CNMCren webgunean deskribatutako prozedura eta formatuaren arabera.

Puntu honetan, gogoraraztea komeni da 2013ko abenduaren 26ko 24/2013 Legea, Sektore Elektrikoa, bere 40.2.m) artikuluan ezarri zuela banatzaileek, beren sareen kudeatzaile gisa, besteak beste, kudeatzen dituzten sareen eremuan honako funtzio hau izango dutela: «Hornidura-puntuen datu-basea eguneratuta mantentzea, eta informazioa arauz zehazten denaren arabera ematea» eta bere 65.21 artikuluan ezarri zuela arau-hauste larria dela: «Banatzaileek edo merkaturatzaileek beren sareei eta beren eremuko garraio-sareei konektatutako hornidura-puntu guztien datu-basea mantentzeko betebeharra ez betetzea, datu-base horretara sartzea ahalbidetzea, eta hornidura-puntuen erregistroaren datuak kontsultatzeko eta energia kontsumitzaileekin eta merkaturatzaileekin komunikazioak eta eskaerak jasotzeko eta baliozkotzeko beharrezko sistema informatikoak izatea».

Era berean, gas naturalaren eremuan, 1998ko urriaren 7ko 34/1998 Legearen, Hidrokarburoen Sektorea, 110.ad) artikuluak arau-hauste larria ezartzen du «Banatzaileek edo merkaturatzaileek beren sareei eta beren eremuko garraio-sareei konektatutako hornidura-puntu guztien datu-basea mantentzeko betebeharra ez betetzea, datu-base horretara sartzea ahalbidetzea, eta hornidura-puntuen erregistroaren datuak kontsultatzeko eta energia kontsumitzaileekin eta merkaturatzaileekin komunikazioak eta eskaerak jasotzeko eta baliozkotzeko beharrezko sistema informatikoak izatea».

CNMCtik, eta gainbegiratzeko bere eginkizuna betez, SIPS informazioa edozein eremutan deskargatzea eta erabiltzea jarraitzen da. Iruzurrezko erabileraren zantzuak antzemanez gero, CNMCk egokitzat jotzen dituen neurriak hartuko ditu egoera horiek zuzentzeko, eta, beharrezkoa izanez gero, AEPDra ere helarazi ahal izango dira.

CNMCko SIPS datu-baseen entrega aplikazioen programazio interfaz baten (API) bidez egiten da. Horretarako, mekanismo bat ezarri da baimendutako merkaturatzaileek merkaturatzailearen jarduera-eremu geografikoan sartzen diren hornidura-puntu guztiei buruzko informazio osoa eta eguneratua deskargatu ahal izateko.

Halaber, API bidez, merkaturatzailearen eremu geografikoan sartzen den CUPS baten kontsulta indibidualak egin daitezke, betiere SIPS datu-baseetan eskuragarri badago.

Nolanahi ere, SIPS datu-baseek ez dituzte barne hartzen beren informazioari buruzko datuak, baldin eta idatziz debekatu badiete banatzaileei datu horiek zabaltzea eta hornidura kontratatuta duten merkaturatzaileaz bestelako merkaturatzaileek horietara sartzea. Hori gertatzen denean, kontsumitzailearen idatzizko adierazpena banatzailearen datu-basean espresuki jaso beharko da, eta eskaera horren kopia gordetzea banatzaileari dagokio.

Banatzaile baten SIPS-ean jasotako informazioari dagokionez, hornidura-puntu baten titularrak diren kontsumitzaileek hirugarrenei beren datuak lagatzearen aurka egin dezakete, oposizio-eskaera bat aurkeztuz kontsumo-puntuaren energia-horniduraren arduradun den banatzailearen aurrean. Kasu honetan, kontsumitzailearen idatzizko adierazpena banatzailearen datu-basean espresuki jaso beharko da.

Bestalde, kontsumo-puntu baten titularrek ere beren datuak CNMCren SIPS-ean merkaturatzaileei lagatzearen aurka egin dezakete, beren datuak lagatzearen aurkako sinatutako eskaera bat aurkeztuz, CNMCren Egoitza Elektronikoaren bitartez.

Hala ere, argitu behar da CNMCren SIPS elektrikoak ez duela hornidura-puntu baten titularra identifikatzen duen informaziorik. Informazio hori ezabatu egin zen azaroaren 27ko 1074/2015 Errege Dekretuaren bidez, sektore elektrikoan hainbat xedapen aldatzen zituenak. Aipatutako Errege Dekretuaren bigarren artikuluan, 1435/2002 Errege Dekretuaren 7.2 artikuluaren aldaketa onartu zen, honako hau barne hartuz: «Edonola ere, ez merkaturatzaile enpresek, ezta Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalak ere, ezin izango dute hornidura-puntuaren titularra zuzenean identifikatzen duen informaziorik eskuratu […]».

Hala ere, aurrekoa gorabehera, bezeroa ordainketarik ez egiteko egoeran badago, ezin izango du bere CUPS eta ordainketarik ez egiteko egoeraren zabalkundea galarazi.

Bere eskubideak baliatzean asebetetzerik lortu ez duenean, Datuak Babesteko Espainiako Agentziaren aurrean erreklamazio bat aurkez daiteke. Aurretik, gomendatzen da kasua CNMCren Datuen Babeserako Ordezkariaren jakinaren gainean jartzea (dpd@cnmc.es).

1- CNMCko SIPSera sarbidea izan dezaket merkaturatzailea ez banaiz?

Ez, CNMCk datu-base hau merkaturatzaileei emateko betebeharra du, 2013ko abenduaren 26ko 24/2013 Legearen, Sektore Elektrikoaren Legearen, eta 2009ko ekainaren 19ko 1011/2009 Errege Dekretuaren 3.s) artikuluaren arabera esleitutako eskumenen arabera, Hornitzaile Aldaketarako Bulegoa arautzen duena. Aipatutako artikuluan adierazitakoaren arabera, CNMCk ez du SIPSeko informazioa kasu horretatik kanpo emateko gaitasunik.

2- SIPSeko informazioa erregulazioan definitutako helburuetatik kanpo beste helburu batzuetarako erabil dezaket?

Ez. 2005eko 1454/2005 Errege Dekretuaren azalpen-memorian argi eta garbi adierazten da SIPS ezartzen dela «merkatu librean eta arautuan kontratazio-baldintzak homogeneizatzeko, merkatu araututik merkatu librera bezeroak pasatzeko oztopoak saihesteko alderdi zehatz hauetan», beraz, ez dira beste erabilera batzuk aurreikusten. Gainera, pertsona fisikoen kasuan, helburu zehatz batekin jasotako datu pertsonalak ezin dira helburu horiekin bateraezinak diren moduan tratatu.

3- SIPSeko datu-baseetara sartzeak kosturik al du?

Ez, CNMCko SIPS datu-baseetara sartzea doakoa da.

4- Hirugarren batek CNMCko SIPSeko datuak eskain diezazkidake?

Ez, CNMCko SIPS CNMCren titulartasuneko datu-base bat da, eta soilik erakunde honek eman dezake bertan dagoen informaziorako sarbidea.

5- Merkaturatzailean aldaketa bat gertatu da, eta horrek eragina du CNMCko SIPS deskargaren arduradunean. CNMCri jakinarazi behar diot?

Bai, SIPSera sartzeko baimena izenduna baita, eta merkaturatzaile eskatzailearen izenean eta ordez jarduten duen eta deskargatutako datuen erabileraren gaineko erantzukizuna bere gain hartzen duen eskatzaile bati ematen zaio. Beraz, beti jakinarazi behar zaio CNMCri SIPSera sartzeko arduradunarekin eta merkaturatzaile eskatzailearekin lotutako aldaketen berri.

CNMCko SIPS-i buruzko zalantzarik izanez gero, gurekin harremanetan jar zaitezke helbide elektroniko honen bidez: cambiodecomercializador@cnmc.es

Hurrengo estekan aurkitzen da gas eta elektrizitateko kontsumitzaileen eta hornidura-puntuen (SIPS) datu-baseetara sarbidea eskatzeko izapideari buruzko informazio gehigarria duen fitxa, merkaturatzaileentzat: 

Kontsumitzaileen eta hornidura-puntuen (SIPS) datu-baseetara sarbidea eskatzeko eskaera