Listen
Datuetara sartzea ikertzaile baimenduentzat
Unibertsitateetako, ikerketa-zentroetako edo beste entitate batzuetako ikertzaileek sarbidea eska dezakete oso tamaina handiko lineako plataformen (aurrerantzean VLOPs, ingelesezko siglak Very Large online Platforms) edo oso tamaina handiko bilatzaileen (aurrerantzean VLOSEs, ingelesezko siglak Very Large Online Search Engines) datuetara, Zerbitzu Digitalen Erregelamenduaren (aurrerantzean DSA, ingelesezko siglak Digital Services Act) 40. artikuluaren arabera.
Horretarako, estatu kideetako zerbitzu digitalen koordinatzaileek (aurrerantzean DSCak, ingelesezko Digital Services Coordinators siglen bidez) ziurtatuta egon beharko dute —Espainiaren kasuan, CNMCk—, eta Europar Batasunean (EB) arrisku sistemikoak hautematen, zehazten eta ulertzen lagunduko duten azterketak egingo dituztela egiaztatu beharko dute, bai eta arrisku horiek arintzeko ezartzen diren neurriak ere. Arrisku sistemikoek oinarrizko eskubideei eragiten diete, hala nola informazio-askatasunari edo adingabearen eskubideei, osasun eta segurtasun publikoari, hauteskunde-prozesuei, legez kanpoko edukiak zabaltzeari eta abarri.
Zer datu-mota eska daitezke?
- Datu publikoak (40.12 artikulua): Irizpideak betetzen dituzten ikertzaileek datuetara sarbidea eska dezakete zuzenean plataformari edo bilatzaileari; adibidez, eduki-liburutegi batera edo argitalpenen APIra sarbidea.
- Datu ez publikoak, “sarbidea datuetara ikertzaile baimenduentzat” izenarekin ezagunak (40.4 artikulua): DSC dagokionak baimendutako ikertzaileek, DSAren 40.8 artikuluan ezarritako irizpideak bete ondoren, datu ez publikoetara sarbidea eska dezakete. Sarbidea mugatua, beharrezkoa eta ikerketaren helburuarekiko proportzionala izan behar da.
Nola eskura ditzaket datu publikoak DSAren bidez (40.12 artikulua)?
DSCari eskatu aurretik ikertzaile baimenduaren izaera, ikertzaileek datu publikoetarako sarbidea beren ikerketa egiteko nahikoa den ala ez ebaluatu behar dute.
Datu publikoetarako sarbidea eskatzeko, 40.12 artikuluko baldintzak betetzen dituzten ikertzaileek zuzenean jo behar dute plataformara edo bilatzailera (VLOP edo VLOSE). Plataformek eta bilatzaileek eduki beharko dute sarbide-mota hori eskatzeko moduari buruzko informazioa beren webguneetan.
Garrantzitsua da jakitea CNMCk ezin du datu publikoetara sartzeko eskaerarik egin ikertzaileen izenean
Nola eskura ditzaket datu ez-publikoak DSAren bidez (40.4 artikulua)?
Baimena duten ikertzaileek baino ezin dituzte datu ez-publikoak eskuratu.
Nola lor dezaket ikertzaile baimenduaren izaera?
Behar bezala justifikatutako eskaera Europako Batzordearen atari espezifikoaren bidez aurkeztu beharko da (DSAren datuetara sartzeko ataria). Ikertzaile baimendua izateko bi bide daude:
- Eskaera ikerketa egin nahi duen erakundea dagoen estatu kideko DSCari zuzentzea.
- Edo zuzenean plataforma edo bilatzailea (VLOP edo VLOSE) dagoen Europar Batasuneko herrialdeko DSCra bideratzea.
Nolanahi ere, plataforma ezarri den herrialdeko DSCa da ikertzaile baimenduaren izaera emateko azken arduraduna.
Datuetara sartzeko eskaera aurkeztu eta 80 egun laneguneko epean, plataforma edo bilatzailea (VLOP edo VLOSE) ezartzeko DSCak aukera hauek izango ditu:
- Arrazoitutako eskaera egitea, plataformari edo bilatzaileari aurkeztea (VLOP/VLOSE) eta ikertzaile nagusiari arrazoitutako eskaera aurkeztu dela jakinaraztea.
- Ikertzaile nagusiari jakinaraztea zergatik ezin izan den eskaera arrazoitua egin. Ikertzaile baimenduaren izaera eskaeran aipatzen diren ikerketa espezifikoetarako soilik lortzen da.
Zer baldintza bete behar dira ikertzaile baimendua izateko?
Ezarpeneko DSCak ikertzaile baimendu izaera emango die ikertzaile horiei, baldin eta ikertzaileek DSAren 40.8 artikuluko baldintza guztiak betetzen dituztela frogatzen badute
Jarraian, irizpide horiek laburbiltzen dira (hala ere, 40.8 artikuluan bertan zehaztutako betekizunak kontsultatzea gomendatzen da):
- Ikerketa-erakunde bateko kide izatea, 2019/790 (EB) Zuzentarauko 2. artikuluko 1. puntuan definitzen den bezala.
- Merkataritza-interesen ikuspegitik independentea izatea.
- Ikerketa nola finantzatzen den adieraztea.
- Eskatutako datuen segurtasunari, konfidentzialtasunari eta datu pertsonalen babesari buruzko baldintza espezifikoak bete ahal izatea, eta horretarako ezarri diren neurri tekniko eta antolaketa-neurriak egokiak deskribatzea.
- Ikerketaren helburuetarako beharrezkoa eta proportzionala den datuetarako sarbidea eskatzea.
- Aurreikusitako ikerketa EBko arrisku sistemikoak hautematen, zehazten eta ulertzen laguntzeko egin beharko da (arrisku horiek 34.1 artikuluan daude deskribatuta), bai eta arriskuak arintzeko neurriak ebaluatzen laguntzeko ere, 35. artikuluari jarraiki.
- Ikerketaren emaitzak doan eta arrazoizko epe batean (ikerketa amaitu eta gero) argitaratzeko konpromisoa.
